Home Cultuur Gastblog Marouschka: Aanpassen aan lokale gebruiken
Gastblog Marouschka: Aanpassen aan lokale gebruiken

Gastblog Marouschka: Aanpassen aan lokale gebruiken

door Gast

Overnemen van een andere cultuur

Het bleek een geweldige manier om op te vallen en nieuwe contacten op te doen op een conferentie met honderden mensen. Niet dat ik dat nou zo gepland had, maar ja, het was hoogzomer en zowaar on-Nederlands warm, dus ik had toch echt een bloesje met korte mouwen en een rokje aangetrokken. Zo vielen de zwarte henna schilderingen op mijn handen en voeten dus behoorlijk op, zelfs in het internationale gezelschap.

Marouschka BuytenWat neem je wel en niet over?

Bij een verhuizing naar een land waar de cultuur en de gebruiken heel verschillend zijn van waar je mee opgegroeid bent, blijft altijd de vraag in hoeverre je je wilt en kunt aanpassen. Uiteraard zijn er zaken waar je je nooit aan zult aanpassen: vrouwenbesnijdenis, homohaat, plastic waterflesjes na gebruik uit het raam van een rijdende auto gooien, om maar een paar overduidelijke voorbeelden te noemen. Er zijn ook dingen waar je je per definitie wel bij aanpast: je geeft geld voor de bruiloft van de dochter van je collega, ook al heb je haar nog nooit gezien, je draagt zwart/witte kleding naar een begrafenis omdat dat nu eenmaal gebruikelijk is, je trekt je schoenen uit als je een boeddhistische tempel binnengaat. Maar daartussen is er een groot grijs gebied, waar je iedere keer weer je keus moet maken. Hoewel, soms doen anderen dat voor je…

Wie beslist hoe je er uit ziet?

Twee weken voor de conferentie hadden mijn Zuid-Sudanese collega’s besloten dat als ik dan toch naar Nederland ging, ik dat wel als een Zuid-Sudanese moest doen. Dat betekende dat ze een urenlange sessie organiseerden, bij mij thuis, waarin mijn fijne, blonde haar in kleine vlechtjes gevlochten werd. De laatste keer dat ik mijn haar gevlochten had was ik denk ik 8 jaar oud. En de fijne vlechtjes die met dik haar zo mooi staan, werken niet bij fijn haar, dus het resultaat zag er niet uit. Tegelijkertijd werden mijn handen, onderarmen, voeten en enkels beschilderd met fraaie bloemenpatronen van zwarte henna. Voor Zuid-Sudanese vrouwen een subtiele versiering die net een andere tint heeft dan hun hele donkere huid. Op mijn blanke huid was het effect op zijn minst opvallend te noemen.

De laatste drie dagen voor mijn vertrek heb ik op deze manier rondgelopen. Tot groot enthousiasme van iedereen die ik op straat tegenkwam: “Ahhh, je bent een echte Zuid-Sudanese, wat geweldig!” Helemaal ingeburgerd… Maar niet geschikt voor Nederland! Het eerste wat ik gedaan heb in het vliegtuig op weg naar de hoofdstad was de vlechtjes uit mijn haar halen (wat makkelijker gezegd dan gedaan bleek te zijn). Maar de zwarte schilderingen waren onmogelijk te verwijderen. Ik heb er letterlijk nog weken mee rondgelopen.

Marouschka BuytenCulturele toe-eigening

Met enige regelmaat barst er een discussie los in verschillende media over culturele toe-eigening. Het overnemen van gebruiken en symbolen uit een andere cultuur door mensen uit de dominante (meestal westerse) cultuur. Vaak gebeurt culturele toe-eigening in de muziek of in de mode, met het motief om er geld mee te verdienen. Het probleem is de machtsverhouding. Het gebruik van culturele uitingen zonder enig benul van of respect voor de context van het gebruik of symbool. Gebruik van culturele uitingen uit andere culturen wordt heel anders als je het je niet toe-eigent, maar het een aanpassing is aan de cultuur van het land waar je woont. Dan wordt het vaak juist wel op prijs gesteld.

Lokale waardering

Zuid-Sudan is niet het enige land waar het zeer gewaardeerd wordt als je je aanpast aan de lokale gebruiken, versiering en kleding. Inmiddels woon ik in Rwanda, waar ik regelmatig rondloop in een rok en/of shirt met een Afrikaanse print en model (waar ze ook gemaakt zijn). Vrijwel altijd is er iemand die er een positieve opmerking over maakt of die er naar wijst en haar duim opsteekt met een grote glimlach.

Ook buiten Afrika werkt het zo. In Cambodja werkte ik in een organisatie met een voorzitter die tamelijk moeilijk in de omgang was en contact zo veel mogelijk vermeed. Tot het moment dat we een belangrijke, officiële bijeenkomst hadden georganiseerd, waarop formele kleding gewenst was. Na overleg met mijn directe collega’s heb ik mijn Cambodjaanse stijl rok aangetrokken. Een imitatie-zijden strakke lange rok met overvloedig gouddraad gedecoreerd. En daarop zoals gebruikelijk een lichtgekleurde blouse. Ik heb zelden zo’n grote glimlach gezien als op het moment dat de voorzitter mij op de bijeenkomst begroette: “Je ziet er uit als een Cambodjaanse!” Nou, niet helemaal, maar poging geslaagd. Vanaf dat moment kreeg ik een stuk meer voor elkaar.

Marouschka BuytenHoe beslis je?

Ik vraag me een aantal dingen af bij de beslissing om me al dan niet aan te passen aan de lokale gewoontes:
1. Begrijp ik hoe een bepaalde uiting gebruikt wordt in het betreffende land?
2. Wordt het gewaardeerd als ik de lokale gebruiken volg?
3. Heb ik er een zwaarwegend probleem mee om de lokale gewoonte te volgen?

Welke afwegingen maak jij?

Over Marouschka:

Marouschka Buyten

Marouschka Buyten is geboren en getogen in Nederland en woont en werkt sinds 6 jaar in ontwikkelingslanden. Na een verblijf in Zuid-Sudan, Cambodja en Rwanda is ze zich nu aan het voorbereiden op een periode in Kameroen. Ze werkt als coach en consultant voor NGOs en social enterprises die hun eigen organisatie of samenwerkingsverbanden willen versterken. Ze houdt een blog bij over haar reizen.

Meer inspiratie!

1 comment

Gastblog Yvonne Snitjer - Het beloofde land - GLOBALICIOUS 11 oktober 2018 - 11 h 12 min

[…] hen te leren en tot op vandaag doe ik dat. Ik word dagelijks geconfronteerd met mijzelf, met mijn westerse achtergrond. Een achtergrond waarvan ik mij meer en meer realiseer dat het niet de achtergrond is die bij mijn […]

Reply

Leuk, laat een reactie achter!

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Scroll Up